KONYA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ

"Geçmişten günümüze Konya,

Gazete ve kitap sergisi"nin ardından

Hasan YAŞAR

            Bu yıl , 41. kütüphane haftası  etkinlikleri çerçevesinde 29 Mart 2 Nisan 2005 tarihleri arsında , Koyunoğlu Şehir Müzesi Ve Kütüphanesinde  bir sergi düzenledik.Bu sergi; daha önce Konya hakkında yapılmış olan  bibliyografya çalışmalarının bir tekmili niteliğindedir.

Bibliyografya çalışmaları  bir konu ve bir şehir hakkında yapılan en kapsamlı çalışmalardır. Bir şehrin en iyi şekilde tanınması ve tanıtılması bu çalışmalara bağlıdır. Konya hakkında kim ne yapmış, ne yazmış, ne konuşmuş bu gerçekten merak edilecek bir konudur. Bu konuda ilk çalışmayı 1952 yılında Muzaffer Erdoğan yapmıştır. Muzaffer Erdoğan Eserinin başında bibliyografya  çalışmaları hakkında şu bilgileri vermektedir."Bir memleketin tanıtılmasında esas mesele   hiç şüphesiz  onun evvelce kendini en ince teferruatına varıncaya kadar  iyice  tanımış olması keyfiyetidir. Bunun için ise  orası hakkında  daha evvelce çeşitli yönlerden   yapılmış  yazılı bütün yayın faaliyetlerini  adım adım takip etmek  ve bu yolda vücuda getirilmiş   bütün neşir malzemelerini   teker teker tespit etmek  zarureti vardır.  Konya’nın böyle mühim bir ihtiyacını karşılayabilmek  ve bu yolda  daha mükemmel münasip  bir zemin hazırlayabilmek  düşüncesiyle  hazırlanan bibliyografya çalışmalarını bir araya toplamak gayesiyle yapılan bu çalışmamız.ciddi bir adım olmuştur.” [1]

Benzer bir çalışmayı da 1960 lı yıllarda Mehmet Önder ,Konya matbuat tarihi adlı kitabıyla yapmıştır.Bu eserinde Mehmet önder  şöyle demektedir: “Konya’ya matbaa  sultan Abdülaziz devrinde  Konya’da Vali  olan   Burdurlu Ahmed Vefik Paşa  zamanında  1868m. Yılında getirilmiştir. (20 Şubat 1287) 1871m. yılında  Konya ‘da “Konya” adlı ilk gazete çıkmıştır” [2]

“Tecelliyât-ı medeniyyetin   en müessir sâikası   edebiyat ve edebiyatın en önemli vasıtası  matbuatın enva-ı adîdesi  olup en nafi’i  gazete denilen  neşriyattır” [3] . Sözünden hareketle 1920 yılında çıkmış olan meşriki-i irfan adlı gazeteden ,Konya meb’usu Zeynelabidin’in bir yazısının çevirisini ve metnini veriyoruz:

     “ Hakem Gazetesinin 102 numaralı nüshasına cevaben tarafımdan evvelce vuku bulan müdfaaya karşı 104 numaralı nüshasındaki cevabını okudum.Gerçi size karşı malümu i’lam kabilinden ise de kariîn-i kirama ziyade faide hasıl olur ümidiyle ufak bir mukaddime yapmağa mecburiyet hissettim.İnsanları mahlukat-ı saireden tefrik eden vasıflara müteallik bir çok alemler vardır.1- İnsanın mütekellim olması ki buradan (ilm-i elsine) namıyla muhtelif şubelere münkasım bir silsile-i ulum tevellüd eder.2-İnsanların bir din ile mütedeyyin olmalarıdır.Buradan ilm-i edyan doğar.3- İnsanların cemiyet üzerine yaşamlarıdır. Bunun neticesinde (ilm-i cemiyet) namıyla mühim bir ilmin meydana çıkmasına bais olur.Bu ilmin nazar dikkate aldığı mesail-i mühimmeden biri de münasebat-ı beşeriyedir.Bunda da başlıca iki nokta var.Biri hak diğeri vazifedir. Bir cemiyeti teşkil eden efrat bazı şeylerden nefislerini men etmek, hemcinslerinde mevcut hukuka riayete kendilerini mecbur kılmak hissiyatında bulunmaz ise o cemiyet payidar olamaz.İşte bunların biri ( ilm-i ahlak ) biri (ilm-i hukuk)tur.Bunların ikisi de vazaif-i beşeriyedir.Hukukun tayin ettiği kavaidin itaat-ı kamil ve bekay-ı cemiyete hadim kavaidden mürekkeb olduğundan hep ahlakî şeylerdir. Hukukta ahlaka muğayyir bir şey tasavvur olunamaz.Şu halde hukukun ahlaktan vasi’ olduğunu tayin eder.  

   Vazi’ kanunların nazar dikkate alacakları mühim meseleden biri vaz’ edecekleri kanunun ahlak ve adab-ı umumiyeye muvafık olmasıdır.Binaen aleyh vazaif-i hukukiyenin cümlesi vazaif-i ahlakıyyeyi ihtiva eder.Lakin vazaif-i ahlakıyye vazaif-i hukukiyyenin kâffesini ihtiva edemez.Meclis-i mebusanda fırkaların teşkili levazım-ı meşrutiyetten olması cemiyetle r teşkil etmek, ictimalar yapmak hakkını kanun-i esasinin bütün Osmanlılara bahş etmiş olması ve bu hakkı her ferdin istimal edebilmesi gibi  evvelki müdafaama  esas ittihaz ettiğim kazıyyeler Hakem Gazetesi tarafından tamamen teslim edilmekle beraber (buna kanun ile mani olmak kimsenin hatırından geçmez ancak kavanin-i mevzuadan daha vasi’ bir kanun vardır ki oda kanun-i islamidir.Her hakk-ı kanuni bununla mukayyettir).İbaratı îrad vermişlerdir.

Konya Meb’usu Zeynel ABİDİN” [4]  

Konuyla ilgili üçüncü ve daha kapsamlı çalışmayı 2003 yılında Yaşar Erdemir ve arkadaşları yapmışlardır.Bir sanat tarihçi ve arkeolog olan Yaşar Erdemir. Eserini tarih ve sanat tarihi ağırlıklı ele almıştır. Eserinde Konya'nın önemini vurgulayarak şöyle demektedir:  " Konya, bir başkent olarak, saray ve köşkünde sultanlara ev sahipliği yapmış, medreselerinde ilim adamlarını  yetiştirmiş, kervansaraylarında yerli-yabancı misafirleri ağırlamıştır.Bununlada yetinmeyip  halı, kilim gibi dokumasıyla da sanat alemine örnek teşkil ederek, sanatçıları bağrına basmıştır. Onbin yılı aşkın bir süredir insanlık tarihine tanıklık eden Konya'da dini. ilmi ve sosyal ihtiyaçları karşılayacak tesislerin kurulup hizmet sunması kaçınılmazdır. Bu uzun süreci belgelemek ve tarihi bir kronoloji tespit edebilmek için, yüzey araştırmalarından, arkeolojik kazılara, etnoğrafık ve envanter çalışmalarına, mimarı değerlendirmelerden, restorasyon faaliyetlerine, dokuma-teknık. renk ve kompozisyonlarına yönelik araştırmalar çeşitli toplantı, kongre. panel konferans ve sempozyumlarda sunulmuş, kitap, dergi, ansiklopedi, makale, tez vs.lerde yayımlanmış veya yayıma hazırlanmıştır. Bunların nerede, ne zaman, hangi tarihte. kimler tarafından gerçekleştirildiğini, hangi konuları içerdiğini bilmek ve bu yayınları takip etmek elzem hale gelmiştir.” [5]

Geçmişte olduğu gibi günümüzde de   tarihe vesika teşkil edecek  malzemeyi toplama muhafaza etme  ve tanıtma konusunda zafiyet yaşıyoruz.

Yapılan bu  çalışmalar bu zafiyetin giderilmesi hususunda ciddi aşamalardır. Bu çalışmalar genişletilerek devam ettirilmesi gerekir. Fakat yapılan bibliyografya çalışmaları bir yerde eksik kalmaktadır. Eksik kalan husus, bu eserlerin nerede olduğu ve nasıl ulaşılacağıdır. Biz bu sergi ile bunu gerçekleştirmeye çalıştık .

Bu vesileyle Yapılan bibliyografya çalışmalarının yanı sıra  Konya ile ilgili internette ve Konya kütüphanelerinde Konya ve Mevlana maddesi ile alakalı tüm kitapları taradık.Tabii ki bibliyografya kitaplarında olmayan yüzlerce eserin olduğunu da müşahade ettik. Konya kütüphanelerinde olup da Koyunoğlu kütüphanesinde olmayan kitapları  emaneten sergimize dahil ettik.Bir ileri safhada da Konya dışındaki kütüphanelerde de tarama yaparak oradaki bulunan eserleri de Koyunoğlu şehir kütüphanemize kazandırmak istiyoruz.

Sergimizde 318 matbu’ kitap 11 El yama eser,33 adet de gazete  sergilendi. Ardından sergilenen gazete ve kitaplarının  dijital taraması yapılarak hem cd olarak hem de fotokopi olarak çoğaltılması imkanına kavuşulmuş oldu.

Bu çalışmalar aslında Konya'nın hafızası olması noktasında atılmış ciddi adımlardadır. Bu meyanda daha önce başlatmış olduğumuz Konya salnameleri çevirisi. Ardında Konya şer'i sicillerini de belirli aralıklarla çevirisini yaparak bu maksadımıza ulaşmak istiyoruz.  Aşağıya sergiden seçme yaptığımız eserlerden bir kısmını  liste halinde sunuyoruz. Umarız faydalı olur.

 

KİTAP ADI

YAZAR ADI

B.YER

1

SULTAN ALAADDİN TAR. OSMAN BEY'E VER. BERAT

EL YAZMA ESER

K.OĞLU

2

SULTAN II. SELİM'İN KONYA İMARET VAKFİYESİ

EL YAZMA ESER

K.OĞLU

3

MEVLEVİ İCAZETNAMESİ

EL YAZMA ESER

K.OĞLU

4

KONYA ULEMASINDAN VELİ SABRİ UYAR DEFTERİ

 

K.OĞLU

5

10 NUMARALI KONYA ŞER'İYE SİCİLİ

İZZET SAK

K.OĞLU

6

14. KONYA VİLAYETİ SALNAMESİ

 

K.OĞLU

7

387 NUMARALI MUHASEBE-İ VİLAYET-İ KARAMAN

DEVLET ARŞİVLERİ GEN.MD.

K.OĞLU

8

ANADOLU SELÇUKLU DEVLETİ TARİHİ

İBNİ BİBİ

K.OĞLU

9

ÜNSİ'NİN SELÇUK ŞEHNAMESİ

ÜNSİ

K.OĞLU

10

TÜRKİYE SELÇUKLULARI DEVRİNDE KONYA

PROF.DR.TUNCER BAYKARA

K.OĞLU

11

SEYRÜ SEFER CÜZDANI (ESKİŞEHİR-KONYA HATTI)

D.D.Y. İDARE-İ UMUMİYESİ

K.OĞLU

12

OSMANLI DÖNEMİ KONYA MEDRESELERİ

ARABACI, CANER

K.OĞLU

13

OSMANLI DÖNEMİNDE KONYA

Prof.Dr.YUSUF KÜÇÜKDAĞ

K.OĞLU

14

PAŞA DAİRESİ

PROF. DR. A. OSMAN KOÇKUZU

K.OĞLU

15

REFİ CEVAT ULUNAY'IN MEVLANA,İHTİFALLER V KON

HAZ.MUSTAFA ÖZCAN

K.OĞLU

16

RUBAİYYAT-I HZ.MEVLANA

MEVLANA

K.OĞLU

17

SADRETTİN KONEVİ SEMPOZYUMU

B.ŞEHİR BELEDİYESİ

K.OĞLU

18

SAHİP ATA

AHMET EFE

İL HALK

19

MİLLİ MÜCADELEDE KONYA

AHMET AVANAS

H.HİZMET

20

MİLLİ MÜCADELEDE KONYA KUVA-Yİ MİLLİYECİLERİ

AHMET ATALAY

K.OĞLU

21

MİLLİ MÜCADELEDEN GÜNÜMÜZE KONYA

 

İL HALK

22

FATİH DEVRİNDE KARAMAN EYALETİ VAKIFLARI

PROF.DR.NAFİZ UZLUK

K.OĞLU

23

FOTOĞRAFLARLA GEÇMİŞTE KONYA.

KONYA BÜYÜKŞEHİR BEL.

K.OĞLU

24

GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE KONYA ESNAFI.

KONYA VALİLİĞİ İL KÜL.MÜD.

K.OĞLU

25

GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE KONYA KÜLTÜRÜ

A. SEFA ODABAŞI

K.OĞLU

26

GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE KONYA TİCARET ODASI

CANER ARABACI

K.OĞLU

27

GELENEKSEL KONYA YEMEKLERİ

NEVİN HALICI

İL HALK

28

KONYA İMAJI  MEKANLAR-İNSANLAR

A. SEFA ODABAŞI

K.OĞLU

29

KONYA KOYUNOĞLU MÜZESİNDE BULUNAN YELEKLER

 

K.OĞLU

30

KONYA KÖŞKÜ

FRIEDRİCH SARRE

K.OĞLU

31

KONYA KÜLTÜRÜNE HİZMET EDENLER

MEHMET ALİ UZ

K.OĞLU

32

KONYA KÜLTÜRÜNE HİZMET EDENLER

M. ALİ UZ

K.OĞLU

33

KONYA KÜTÜPHANELERİNDEKİ BAZI EL YAZMA KİT.

KOMİSYON

K.OĞLU

34

KONYA LİSESİ TARİHİ

HÜSEYİN KÖROĞLU

K.OĞLU

35

KONYA MAARİFİ TARİHİ.SELÇ.KARAMAN,OSM....

ÖNDER,MEHMET

K.OĞLU

36

KONYA MATBUATI TARİHİ.

ÖNDER,MEHMET

K.OĞLU

37

KONYA SELÇUK SANATI.

SARRE,FRİEDRİCH

K.OĞLU

38

KONYA SEYAHATİ HATIRATINDAN

MEHMED ZİYA

K.OĞLU

39

KONYA SU TARİHİ

M. SABRİ DOĞAN

K.OĞLU

40

KONYA ŞAİRLER ANTOLOJİSİ

HÜSEYİN KARAKAYA

K.OĞLU

41

KONYA ŞEHRİ'NİN FİZİKİ VE SOSYO EKONOMİK YAPISI

YUSUF KÜÇÜKDAĞ

K.OĞLU

42

KONYA ŞEHRİNİN HARİTA-İ UMUMİSİ

 

K.OĞLU

43

KONYA ŞER'İ SİCİLLERİ IŞIĞINDA AİLENİN SOS-EKO.YAPISI

HAYRİ ERTEN

K.OĞLU

44

SELÇUKLU DEVRİNDE KONYA YAPI KİTABELERİ

 

K.OĞLU

45

SELÇUKLU ERMENİ İLİŞKİLERİ

ALİ SEVİM

H.HİZMET

46

SELÇUKLU'DAN GÜNÜMÜZE KONYA'NINSOSYO-POLİT

M.GÜL- A. BAYRAM  …

K.OĞLU

47

SELÇUKLULAR VE KONYA

YUSUF KÜÇÜKDAĞ

H.HİZMET

48

SEYAHATNAMELERDE KONYA

MEHMET ÖNDER

İL HALK

49

KOYUNOĞLU MÜZE VE KÜTÜPHANESİ REHBERİ

H. YAŞAR

K.OĞLU

50

KOYUNOĞLU MÜZE VEKÜTÜPHANESİ YAZMA ESERLER KAT.

M. EMİNOĞLU

K.OĞLU

51

KOYUNOĞLU MÜZESİNDE KIRK HADİS MECMUASI

B.ŞEHİR BELEDİYESİ

K.OĞLU

52

KOYUNOĞLU MÜZESİNDE TEZHİPLİ KİTAPLAR ALBÜMÜ

B.ŞEHİR BELEDİYESİ

K.OĞLU

53

KOYUNOĞLU MÜZESİNDEKİ HAT LEVHALARI ALBÜMÜ

B.ŞEHİR BELEDİYESİ

K.OĞLU

54

KOYUNOĞLU MÜZESİNDE DERVİŞ AVNİ ŞİİR MECMUASI

MUSTAFA ÇIPAN

K.OĞLU

 

GAZETE VE DERGİLER

 

 

1

ADALET  2 EKİM 1957

 

K.OĞLU

2

AKYOKUŞ  17 EKİM 1957

 

K.OĞLU

3

ANADOLU 11 EYLÜL 1914

 

C.ARABACI

4

ANIT  SAYI-1

 

K.OĞLU

5

BABALIK 17 EYLÜL 1946

 

K.OĞLU

6

BABALIK  9 TEMMUZ 1921

 

K.OĞLU

7

ÇAĞ 15 K. EVVEL 1934

 

C.ARABACI

8

EKEKON 1 T. EVVEL 1942

 

K.OĞLU

9

HAK YOLU  19 TEMMUZ 1919

 

K.OĞLU

10

HALK  22 HAZİRAN 1922

 

C.ARABACI

11

HALKA DOĞRU  11NİSAN 1913

 

K.OĞLU

12

HALKEVİ EKİM-KASIM 1945

 

K.OĞLU

13

IŞIK  20 TEMMUZ 1962

 

K.OĞLU

14

İNTİBAH   25 ŞUBAT 1919

 

K.OĞLU

15

KERVAN 27 AĞUSTOS 1965

 

K.OĞLU

16

KONYA ESNAF GAZETESİ  17 ARALIK 1958

 

K.OĞLU

17

KONYA HALK EĞİTİM EKİM 1963

 

K.OĞLU

18

KONYA VİLAYET GAZETESİ    26 T. SANİ 1885

 

K.OĞLU

19

KONYA'DA MİLLİ HAREKET 17 OCAK 1969

 

K.OĞLU

20

MEŞRİK-İ İRFAN   1 EYLÜL 1910

 

K.OĞLU

21

OCAK  13 MART 1918

 

C.ARABACI

22

OKU MECMUASI     EYLÜL 1964

 

K.OĞLU

23

OSMANLI  1 NİSAN 1912

 

C.ARABACI

24

ÖĞÜT     28 MAYIS 1921

 

K.OĞLU

25

SABAH     1 OCAK 1966

 

K.OĞLU

26

SELÇUK        9 ŞUBAT 1946

 

K.OĞLU

27

ŞEHİR POSTASI   8 EYLÜL 1962

 

K.OĞLU

28

TÜRKİYE'DE YARIN  20 AĞUSTOS 1969

 

K.OĞLU

29

YENİ FİKİR      20 HAZİRAN 1928

 

K.OĞLU

30

YENİ KONYA      7 TEMMUZ 1949

 

K.OĞLU

31

YENİ MERAM   17 ARALIK 1957

 

K.OĞLU

32

ZAMAN      2 TEMMUZ 1932

 

K.OĞLU

33

ZAMAN      6 HAZİRAN 1925

 

K.OĞLU

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

[1] Muzaffer Erdoğan , İzahlı Konya Bibliyografyası ,Konya 1952,sh.1

[2] Mehmet Önder,Konya Matbuar Tarihi,Konya 1962,sh.1

[3] Bkz.Osmanlı Döneminde Konya,Konya 2003 ,sh.185

[4] Meşrik-i İrfan Gazetesi,1 Eylül 1910 Perşembe

[5] Yaşar Erdemir,Saim Cirtil,,Selda Özgün, Konya Bibliyografyası-1 , Konya 2003,sh.7